ในปีนี้มีการเปลี่ยนแปลงสำคัญในกฎหมายแรงงานในหลายด้านที่ส่งผลโดยตรงต่อทั้งนายจ้างและลูกจ้าง โดยเฉพาะเรื่องค่าจ้าง สวัสดิการ และเงินสมทบต่าง ๆ ประเด็นหลักที่ต้องรู้มีอะไรเปลี่ยนแปลงไปบ้างมาดูกันเลย

1. ค่าแรงขั้นต่ำ

มีการปรับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำในบางพื้นที่ โดยกรุงเทพมหานครกำหนดให้จ่ายไม่ต่ำกว่า 400 บาทต่อวัน เท่ากับจังหวัดฉะเชิงเทรา ชลบุรี ภูเก็ต และสุราษฎร์ธานี (เฉพาะ อ.เกาะสมุย)  มีผลตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2568 และใช้ต่อเนื่องในปี 2569 นายจ้างต้องตรวจสอบอัตราให้ถูกต้องตามพื้นที่ 

2. เงินสมทบประกันสังคม

มีการปรับ “เพดานฐานเงินเดือน” สำหรับคำนวณเงินสมทบ จากเดิม 15,000 บาท เป็น 17,500 บาท ส่งผลให้ทั้งนายจ้างและลูกจ้างต้องจ่ายเงินสมทบเพิ่มขึ้น

• เงินเดือนต่ำกว่า  17,500 บาท: คิด 5% ตามจริง
• เงินเดือนตั้งแต่  17,500 บาทขึ้นไป: จ่ายสูงสุด 825 บาทต่อเดือน

3. สิทธิการลาคลอดและดูแลบุตร

กฎหมายใหม่ให้ความสำคัญกับครอบครัวมากขึ้น โดยขยายสิทธิให้ครอบคลุมทั้งพ่อและแม่ ได้แก่

• ลาคลอดได้  120 วัน (ได้รับค่าจ้างไม่เกิน 60 วัน)
• ลาเพื่อดูแลบุตรเจ็บป่วยหรือพิการเพิ่ม  15 วัน (ได้รับค่าจ้าง 50%)
• คู่สมรสสามารถลาเพื่อช่วยดูแลบุตร  15 วัน ภายใน 90 วันหลังคลอด (ได้รับค่าจ้าง  100%)

4. กองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง

เริ่มบังคับใช้วันที่ 1 ตุลาคม 2569 สำหรับสถานประกอบการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป และไม่มีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ 

• นายจ้างและลูกจ้างต้องร่วมส่งเงินเข้ากองทุน
• อัตราเริ่มต้นฝ่ายละ  0.25% ของค่าจ้าง (และจะเพิ่มเป็น 0.5% ในอนาคต)

กองทุนนี้มีไว้คุ้มครองลูกจ้างในกรณีออกจากงาน เสียชีวิต หรือไม่ได้รับสิทธิประโยชน์ตามกฎหมาย

กฎหมายแรงงาน ปี2569 เน้นเพิ่มความคุ้มครองแรงงานและยกระดับคุณภาพชีวิต เช่น การเพิ่มค่าแรง ขยายสิทธิการลา และสร้างหลักประกันผ่านกองทุนต่าง ๆ ดังนั้น นายจ้างควรปรับระบบค่าจ้างและสวัสดิการให้สอดคล้องกับกฎหมายใหม่ เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงทางกฎหมายและสร้างความเป็นธรรมในองค์กร

จาก “สิทธิ” สู่ “สุขภาวะ” เมื่อข้อมูลจริงสะท้อนช่องว่างที่ซ่อนอยู่

แนวคิด Happy Workplace ที่ขับเคลื่อนโดย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กำลังมีบทบาทสำคัญในการพาองค์กรก้าวข้ามจาก “การปฏิบัติตามกฎหมาย” ไปสู่ “การสร้างสุขภาวะเชิงระบบ” โดยเฉพาะเมื่อข้อมูลเชิงประจักษ์เริ่มชี้ให้เห็นช่องว่างระหว่าง “สิทธิที่มี” กับ “ชีวิตการทำงานที่เป็นจริง”

ผลสำรวจผ่าน HAPPINOMETER Web-based Application ปี 2568 จากคนทำงาน 10,340 คน ใน 140 องค์กรทั่วประเทศ สะท้อนภาพความผาสุกในการทำงานผ่าน 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ สุขภาวะและความเป็นอยู่ที่ดี (Health & Well-being), ความสุขในการทำงาน (Happy Work-Life) และ สมดุลชีวิตกับการทำงาน (Work-life Balance)

ในภาพรวม มิติสุขภาวะและความเป็นอยู่ที่ดี มีคะแนนเฉลี่ย 63.6 คะแนน อยู่ในระดับค่อนข้างดี แต่เมื่อพิจารณาเชิงลึกกลับพบความไม่สมดุล โดย “สุขภาพกาย” มีคะแนนสูงสุด 66.0 คะแนน  รองลงมาคือสุขภาพจิต 64.1 คะแนน  และสุขภาพปัญญา 63.0 คะแนน  ขณะที่ “สุขภาพสังคม” ต่ำสุด 61.2 คะแนน  สะท้อนว่าองค์กรไทยยังให้ความสำคัญกับการดูแล “ตัวบุคคล” มากกว่าการออกแบบ “ความสัมพันธ์และสภาพแวดล้อมทางสังคมในการทำงาน”

ในทางตรงกันข้าม เมื่อพิจารณาด้าน มิติความสุขในการทำงาน กลับพบตัวเลขที่น่ากังวล โดยมีคะแนนเฉลี่ยเพียง 56.0 คะแนน ซึ่งต่ำกว่าดัชนีสุขภาวะด้านอื่นอย่างเห็นได้ชัด จุดนี้สะท้อนให้เห็นช่องว่างสำคัญว่า แม้พนักงานจะมีสุขภาพกายและใจโดยรวมที่ดี แต่ปัจจัยแวดล้อมหรือลักษณะการทำงานภายในองค์กรอาจยังไม่ตอบโจทย์ความสุขในการทำงานเท่าที่ควร

ขณะที่มิติสมดุลชีวิตกับการทำงาน สะท้อนภาพที่ซับซ้อนมากขึ้น โดยคนทำงานถึง 49.8% ทำงานมากกว่า 10 ชั่วโมงต่อวัน แม้องค์กรจะมีความยืดหยุ่นในระดับหนึ่ง 63.2% และคนทำงานส่วนใหญ่ยังสามารถบริหารเวลาได้ดี 76.5% แต่ภาพรวมบ่งชี้ถึงภาวะยังไปต่อได้ แต่เริ่มตึง ซึ่งมีความเสี่ยงต่อความเหนื่อยล้าเรื้อรังในระยะยาว

เมื่อมองในระดับองค์กร ภาพของ “องค์กรสุขภาวะ” ในประเทศไทยมีคะแนนเฉลี่ยอยู่ที่ 58.7 คะแนน โดยประกอบด้วย สุขภาวะและความเป็นอยู่ที่ดี 63.6 คะแนน ความสุขในการทำงาน 56.0 คะแนน สมดุลชีวิตกับการทำงาน และความผูกพันต่อองค์กร ที่ 62.4 คะแนน

ภาพรวมจึงชัดเจนว่า องค์กรไทยมีฐานด้านสุขภาวะอยู่แล้ว แต่ยังไม่ก้าวสู่การ “ออกแบบเชิงระบบ” อย่างแท้จริง โดยเฉพาะในมิติความสุขในการทำงาน ซึ่งเป็นจุดเชื่อมสำคัญระหว่างสุขภาวะของคนทำงานกับความผูกพันและประสิทธิภาพขององค์กรในระยะยาว

นวัตกรรมองค์กรสุขภาวะ 4 มิติ เชื่อมกฎหมายกับการปฏิบัติจริง

เมื่อกฎหมายกำหนด “มาตรฐานขั้นต่ำ” องค์กรยุคใหม่จำเป็นต้องต่อยอดสู่นวัตกรรมสุขภาวะ อย่างน้อย 4 มิติหลัก ประกอบด้วย

1. มิติสุขภาพกาย (Physical Well-being) เชื่อมกับความเสี่ยง NCDs เช่น เบาหวาน ความดัน องค์กรต้องมีโปรแกรมส่งเสริมกิจกรรมทางกาย อาหารสุขภาพ และลดพฤติกรรมเสี่ยง

2. มิติสุขภาพจิต (Mental Well-being) ปัญหาความเครียดและ Burnout เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ต้องมีระบบดูแลสุขภาพจิต เช่น Employee Assistance Program (EAP) และวัฒนธรรมองค์กรที่ปลอดภัยทางใจ

3. มิติสังคมและความสัมพันธ์ (Social Well-being) เชื่อมโยงกับสิทธิครอบครัว เช่น การลา องค์กรควรสนับสนุน work-life balance และความสัมพันธ์ในที่ทำงาน

4. มิติจิตวิญญาณและคุณค่า (Spiritual Well-being) เกี่ยวกับ “ความหมายของงาน” การสร้าง Purpose และการมีส่วนร่วมในสังคม (CSR/ESG) ช่วยเพิ่มแรงจูงใจภายใน

ปี 2569 ยกระดับ “สุขภาวะคนทำงาน” สู่วาระแห่งชาติ

ปี 2569 สถานการณ์สุขภาพแรงงานไทยยังเผชิญความท้าทายสำคัญ โดยเฉพาะโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) และปัญหาสุขภาพจิต ซึ่งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตถึงร้อยละ 74 ของแรงงานทั้งหมด สะท้อนผลกระทบจากพฤติกรรมเสี่ยงที่เชื่อมโยงโดยตรงกับทั้งคุณภาพชีวิตและความมั่นคงทางเศรษฐกิจ ด้วยเหตุนี้ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จึงร่วมกับ 6 กระทรวงหลัก ยกระดับการขับเคลื่อนสู่ระดับชาติ ผ่านงาน “ส่งเสริมสุขภาพวัยทำงานแห่งชาติ (Thailand Be Healthy More Productivity)” ณ อิมแพ็ค เมืองทองธานี เมื่อวันที่ 30 เมษายน 2569 พร้อมพิธีลงนาม MOU เพื่อบูรณาการนโยบายและนวัตกรรมเชิงระบบ มุ่งปรับพฤติกรรมแรงงานกว่า 40 ล้านคนมุ่งลดความเสี่ยง NCDs เพิ่มผลิตภาพแรงงาน และลดภาระระบบสุขภาพในระยะยาว

การขับเคลื่อนครั้งนี้ สสส. ได้เชื่อมโยงแนวคิด Happy Workplace ซึ่งสอดคล้องกับรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพในสถานประกอบการ “10 Packages Plus” และหลักการ ESG (Environmental, Social, and Governance) โดยใช้กลไกเชิงระบบและการบริหารจัดการข้อมูล (Data-driven) มุ่งเป้าปรับพฤติกรรมลดความเสี่ยง NCDs อย่างจริงจัง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน ลดภาระค่าใช้จ่ายด้านสาธารณสุข และสร้างรากฐานความยั่งยืนให้เศรษฐกิจไทยในอนาคต

วันแรงงานที่เปลี่ยนจาก “สิทธิ” เป็น “คุณภาพชีวิต” ปี 2569 คือจุดเปลี่ยนสำคัญ โดยที่กฎหมายแรงงาน คือ  การวางฐานความเป็นธรรม ขณะที่งค์กรสุขภาวะ คือ การยกระดับคุณภาพชีวิตจริง “คนทำงาน” ไม่ใช่แค่ทรัพยากร แต่คือ “เสาหลักของเศรษฐกิจและสังคม” องค์กรที่ปรับตัวได้เร็ว จะไม่เพียงลดความเสี่ยงทางกฎหมาย แต่จะได้ “ทุนมนุษย์ที่มีคุณภาพ” ซึ่งเป็นปัจจัยชี้ขาดในอนาคต

วันแรงงานปีนี้จึงไม่ใช่แค่การเฉลิมฉลอง แต่คือคำถามสำคัญว่า องค์กรของคุณ พร้อมหรือยังที่จะดูแลคนทำงานให้ ‘อยู่ดี มีสุข และเติบโตไปด้วยกัน’ อย่างแท้จริง

ที่มา : สสส.,happy8workplace, HR Thailand, ศูนย์วิจัยความสุขคนทำงานแห่งประเทศไทย สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล